Over Matijs Ik ben Matijs (48) en al bijna 25 jaar getrouwd met Irene (49), die op tweejarige leeftijd uit India is geadopteerd. Samen hebben we een zoon van 20. Irene en ik ontmoetten elkaar tijdens een groepsreis in India. Daarna zijn we nog regelmatig samen en als gezin naar India teruggekeerd. Op dit moment zijn we actief op zoek naar de roots van Irene. Voor INEA schrijf ik blogs vanuit het perspectief van een partner van iemand die geadopteerd is.
Blog #1 Ik leerde anders te reageren
Over racisme, Irene en wat dat van mij vraagt als partner
Een paar jaar geleden stapte Irene in een volle trein. De conducteur had omgeroepen dat reizigers met een tweedeklaskaartje ook in de eerste klas mochten plaatsnemen. Irene stapte daarom bij de eerste klas in en ging op zoek naar een zitplek. Ze was moe en wilde graag zitten. Een man vond het nodig om door de hele coupé boos te roepen: “Zwarten mogen niet in de eerste klas zitten!” Terwijl hij dit zei, duwde hij haar in de rug. Hij herhaalde het nog een keer. Niemand in de coupé zei iets of greep in.
Helaas staat dit incident niet op zichzelf. Irene ervaart racisme niet alleen in openlijke vernederingen, maar ook in alledaagse situaties. Een verpleegkundige die bij het prikken van bloed verbaasd is dat haar bloed rood is. Een assistente op de kaakpoli die aanbiedt om de gezondheidsvragenlijst samen door te nemen, omdat er “veel moeilijke woorden” in staan. Tieners die haar uitschelden voor gorilla als ze nietsvermoedend langsloopt. Een man in de metro die opstaat, wegloopt en zegt dat hij niet door een zwarte besmet wil worden. Het zijn losse momenten. Maar samen vormen ze een patroon.
Het is moeilijk voor Irene om haar gevoelens onder woorden te brengen. Maar bij dit soort ervaringen is dat anders. Ze raken haar hard, juíst omdat ze niet in de belangstelling wil staan. Daarom begint ze er thuis wel uit zichzelf over en laat ze merken wat het met haar doet.
Als partner moest ik anders leren reageren. Mijn eerste reactie, heel menselijk, was boosheid. Vanuit onmacht ging ik reageren en vragen stellen: Waarom heb je niets gezegd? Waarom heb je hem niet aangesproken? Waarom heb je niet dit of dat geantwoord?
Hoewel het goed is dat Irene ziet dat het mij boos maakt, merkte ik dat deze vragen voor haar niet helpend zijn. Ze wil dan niet horen wat ze anders had kunnen doen. Ze heeft iemand nodig die luistert, laat zien dat het hem raakt en bevestigt dat wat er is gebeurd niet normaal is. Keer op keer.
Naast luisteren en erkenning geven werd me nog iets duidelijk: in ons geval helpt het als zo’n ervaring niet alleen binnenskamers blijft, maar op een passende manier gehoord wordt. Irene praat vaak met vriendinnen over deze ervaringen. Ook heeft ze weleens een melding gemaakt bij het regionale discriminatiebureau en met een medewerker over een gebeurtenis doorgesproken. Soms zoeken we samen naar wat passend voelt: niets doen, erover praten, melden of het breder delen.
Toen scholieren haar hadden uitgescholden, bespraken we of een klacht bij de school passend zou zijn. Dat was niet meteen de route waar Irene aan dacht, maar ze vond het fijn om die mogelijkheid te verkennen. Uiteindelijk heeft zij de klacht ingediend. Dat leidde tot een gesprek met de directeur, een bos bloemen en de belofte dat het voorval in alle klassen besproken zou worden.
Na de gebeurtenis in de trein ontstond het idee om een brief op Facebook te plaatsen, gericht aan de man in de coupé. Irene twijfelde eerst of ze dat wel wilde doen. Nadat ze er een tijd goed over had nagedacht, heeft ze de brief geschreven en geplaatst. Misschien heeft hij de brief nooit gelezen. Maar honderden anderen wel. Hun reacties bemoedigden Irene en hielpen haar enorm bij de verwerking.
Racistische en discriminerende uitingen kan ik niet voorkomen, hoe graag ik dat ook zou willen. Wel zie ik nu beter wat de impact ervan op Irene is en dat mijn eerste reactie niet altijd de beste is. Ik hoef het niet op te lossen en ook niet meteen met antwoorden te komen. Het belangrijkste wat ik kan doen, is luisteren, haar serieus nemen en samen met haar zoeken naar wat op dat moment nodig is.
___________________________________________________________
Persoonlijke verhalen over adoptie
Deze blog is onderdeel van een bijzondere serie verhalen, gedeeld door INEA. Vijf columnisten en drie vloggers nemen je mee in hun persoonlijke ervaringen rondom interlandelijke adoptie. Vanuit het perspectief van geadopteerden, maar ook van bijvoorbeeld een partner van, dochter van of adoptiemoeder. Allemaal unieke verhalen, verteld vanuit hun eigen leven en ervaring. We hopen dat deze verhalen inspireren, herkenning bieden wellicht nieuwe inzichten geven. Vind alle blogs en vlogs hier.
