Je achternaam is belangrijk. Je achternaam hoort bij wie je bent. Je achternaam laat ook zien bij welke familie je hoort en soms ook bij welke cultuur. Als een kind geadopteerd wordt, krijgt het meestal de achternaam van één van de adoptieoudersIn het Nederlands gebruiken we veel verschillende woorden voor ouders na afstand en adoptie. Iedereen gebruikt eigen woorden voor deze relaties en geeft een eigen betekenis aan deze woorden. Dat betekent dat twee personen hetzelfde woord op een andere manier kunnen interpreteren en gebruiken. Ook kunnen verschillende woorden, verschillende emoties oproepen. Dat betekent dat hetzelfde woord voor twee mensen anders kan voelen. Via een vragenlijst onderzocht INEA welke woorden we als expertisecentrum interlandelijke adoptie in wording het beste kunnen gebruiken. De uitkomst hiervan helpt ons om bepaalde woorden te kiezen. We zijn ons ervan bewust dat elk woord dat we uiteindelijk kiezen voor iedereen persoonlijk voordelen en nadelen kan hebben. We volgen als INEA de huidige maatschappelijke en wetenschappelijke discussie rondom het gebruik van taal met veel aandacht en blijven ons taalgebruik, in samenspraak met de Redactieraad en de Adviesraad, evalueren en waar nodig aanpassen.. De oorspronkelijke achternaam van het kind vervalt meestal.
Heb je de Nederlandse nationaliteit en wil je je huidige achternaam die je van je adoptieouder(s) hebt gekregen, veranderen? Wil je bijvoorbeeld de achternaam die je van je biologische ouder(s) hebt gekregen? Dat kan in best veel gevallen. In dit artikel leggen we uit hoe je dit kunt doen en wat de voorwaarden zijn.
Wat moet je zelf doen?
Voor het veranderen van je achternaam hoef je niet naar de rechter en heb je daarom ook geen advocaat nodig. Je kunt zelf een verzoek indienen bij de Dienst Justis van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Dit doe je met een speciaal aanvraagformulier. Dit aanvraagformulier vind je op: www.justis.nl/producten/naamswijziging.
Je kunt het aanvraagformulier van Justis digitaal invullen en versturen via de website van Justis. Hiervoor heb je een DigiD nodig. Heb je nog geen DigiD? Dan kun je een DigiD aanvragen op: www.digid.nl.
Wil je het formulier van Justis liever op papier indienen? Dan kun je het formulier printen, met pen invullen en per post opsturen naar:
Ministerie van Justitie en Veiligheid
T.a.v. Justis
Afdeling V&T/Naamswijziging
Postbus 20300
2500EH Den Haag
Alleen helemaal ingevulde formulieren met een handtekening erop worden verwerkt door Justis.
Je moet ook andere documenten meesturen met je aanvraag. Welke documenten dit zijn, hangt af van de procedure die je kiest.
Er zijn in principe twee verschillende procedures voor mensen met een adoptieachtergrond. Deze worden aangegeven met een code: C1 en C3. Beide procedures worden hieronder uitgelegd. Daar wordt ook duidelijk gemaakt welke documenten je moet meesturen.
Doe je de aanvraag digitaal? Dan heb je digitale versies van de andere documenten nodig. Als je de aanvraag op papier doet, dan kun je papieren kopieën van de gevraagde documenten meesturen met het ingevulde aanvraagformulier.
Hieronder wordt eerst de C3-procedure uitgelegd. De reden hiervoor is dat de meeste mensen met een adoptieachtergrond die hun achternaam willen veranderen, hun oorspronkelijke achternaam terug willen krijgen – en juist daarvoor is de C3-procedure bedoeld.
De C3-procedure: adoptie
De C3-procedure ziet op het veranderen van je achternaam na adoptie. Deze procedure is er voor mensen met een adoptieachtergrond die hun huidige achternaam willen veranderen in de achternaam die zij van hun biologische ouder(s) hebben gekregen. Je kiest dus voor deze procedure wanneer je weer de achternaam wilt hebben die je voor je adoptie had. Het gaat daarmee om het herstellen van je vroegere achternaam.
Je moet in deze procedure kunnen bewijzen welke achternaam je voor je adoptie had. Dit kan door een officieel document te laten zien waarop je vroegere achternaam staat. Je vroegere achternaam zou bijvoorbeeld op je geboorteakte en/of adoptieakte kunnen staan.
Bij een C3-procedure moet je de volgende documenten meesturen met het volledig ingevulde aanvraagformulier:
- kopie van je paspoort of identiteitsbewijs;
- kopie van een recent afschrift van je geboorteakte. Deze kopie moet in kleur zijn en mag niet ouder zijn dan 3 maanden. Ook moet de stempel met de datum van afgifte van de kopie goed te zien zijn;
- bewijs (kopie) van je adoptieakte; en
- bewijs waaruit blijkt wat je achternaam vóór je adoptie was. Justis heeft aangegeven dat dit bewijs je adoptieakte is.
De C1-procedure: psychische hinder
De C1-procedure is voor mensen die hun achternaam willen veranderen omdat ze daar psychische hinder van hebben. Dit betekent dat je heel erg veel last hebt van je huidige achternaam.
Je kunt deze procedure bijvoorbeeld volgen als je weet welke achternaam je voor je adoptie had, maar dit niet kunt bewijzen, omdat je geen officieel document hebt waarop je vroegere achternaam staat. Je kunt dan niet de C3-procedure volgen, maar wel de C1-procedure.
Je kunt de C1-procedure ook volgen wanneer je niet de achternaam wilt hebben die je voor je adoptie had, maar je liever een andere achternaam wilt hebben. Deze naam mag je in principe zelf uitkiezen. Wel gelden er enkele voorwaarden.
De achternaam die je graag wilt hebben (je wensnaam) mag nog niet in Nederland voorkomen. Om te controleren of je wensnaam nog niet in Nederland voorkomt, kun je in de familienamenbank van het CBG kijken (www.cbgfamilienamen.nl/nfb/). Dit is gratis.
Verder moet je wensnaam Nederlands klinken. Dit betekent dat je wensnaam uitspreekbaar moeten zijn in het Nederlands. Wat bijvoorbeeld niet mag, is een naam die alleen maar uit medeklinkers bestaat.
Ook heb je een verklaring van een psycholoog of psychiater nodig die laat zien dat je heel erg veel last hebt van je huidige achternaam én dat je heel erg veel last hebt van het niet hebben van je wensnaam. Het moet dus ook duidelijk zijn dat je je door het krijgen van je wensnaam beter gaat voelen.
Hiervoor moet de psycholoog of psychiater de Bijsluiter psychische hinder van Justis invullen. Deze is te vinden op de website van Justis (www.justis.nl).
Meestal is één gesprek met een psycholoog of psychiater genoeg. Vaak is het mogelijk om dit gesprek digitaal te doen. De psycholoog of psychiater mag geen (familie)relatie met je hebben.
Je kunt op het aanvraagformulier aangeven wat je (1e) gewenste achternaam is. Voor de zekerheid zou je bij de toelichting ook een 2e, 3e of zelfs 4e wensnaam kunnen opgeven. Dit voor het geval dat je 1e (en 2e en 3e) wensnaam niet wordt goedgekeurd door Justis. Bijvoorbeeld omdat je 1e wensnaam heel erg veel voorkomt in Nederland. Of omdat je 1e wensnaam niet in het Nederlands kan worden uitgesproken.
Bij een C1-procedure moet je de volgende documenten meesturen met het aanvraagformulier:
- kopie van een recent afgegeven afschrift van je geboorteakte. Deze kopie moet in kleur zijn en mag niet ouder zijn dan 3 maanden. Ook moet de stempel met de datum van afgifte van de kopie goed te zien zijn;
- kopie van je paspoort of identiteitsbewijs; en
- ingevulde Bijsluiter psychische hinder (niet ouder dan 6 maanden).
Wat doet Justis?
Als Justis je aanvraag om naamsverandering heeft ontvangen, neemt Justis verschillende stappen voordat de beslissing wordt genomen.
1. Registreren
Na ontvangst van je aanvraag wordt deze verwerkt. Alle belangrijke informatie wordt geregistreerd. Dit duurt maximaal 3 weken.
2. Controleren en ontvangstbevestiging
Na de registratie van je aanvraag kijkt Justis of deze compleet is. Ook stuurt Justis je een ontvangstbevestiging. Heb je je aanvraag digitaal gedaan? Dan krijg je de bevestiging digitaal. Als je de aanvraag op papier hebt gedaan, dan krijg je een papieren bevestiging. Justis controleert ook of er misschien nog belangrijke documenten ontbreken en laat het weten als dat zo is. Je kunt de documenten dan alsnog aan Justis sturen. Deze fase duurt maximaal 12 weken.
3. Betalen en informeren
Na de ontvangstbevestiging krijg je ook nog een bericht van Justis met het verzoek om te betalen. Zodra je dat hebt gedaan, krijg je daarvan bericht.
4. Beslissen
Na de betaling neemt Justis de beslissing. Dit duurt maximaal 8 weken. Je krijgt dan dus bericht of je aanvraag om naamsverandering is goedgekeurd of niet.
Een C1-verzoek (psychische hinder) wordt gelukkig bijna altijd toegewezen. Een C3-verzoek (adoptie) kan alleen worden toegewezen als je officieel bewijs hebt waarop staat wat je achternaam was voordat je werd geadopteerd.
5. Bezwaar
Ben je het niet eens met de beslissing van Justis? Dan kun je binnen 6 weken gratis bezwaar maken. Dit kan digitaal of op papier. Na 6 weken wordt je bezwaar niet meer behandeld.
Als je bezwaar maakt, wordt de beslissing helemaal opnieuw bekeken door Justis. De beslissing op bezwaar volgt binnen 12 weken na de beslissing.
Ben je het ook niet eens met de beslissing op bezwaar? Dan kun je in beroep bij de rechtbank van je woongemeente. Hiervoor heb je een advocaat nodig. Krijg je gelijk van de rechtbank? Dan neemt Justis je aanvraag opnieuw in behandeling. Krijg je ongelijk van de rechtbank? Dan kun je in hoger beroep bij de Raad van State.
6. Definitief besluit: Koninklijk Besluit
Als de 6 weken voor het indienen van bezwaar voorbij zijn en er geen bezwaar is ingediend, dan is de beslissing van Justis definitief. Als je aanvraag om naamswijziging is goedgekeurd, worden je huidige achternaam veranderd bij Koninklijk Besluit. Dit betekent dat de Koning de beslissing van Justis ondertekent. Je krijgt dan een officieel uittreksel van het Koninklijk Besluit. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid stuurt dit uittreksel naar je adres.
Deze laatste stap duurt 12 weken (3 maanden).
Meer informatie over de procedure bij Justis en de stappen die je moet zetten, vind je op de website van Justis (www.justis.nl/producten/naamswijziging). Je kunt op deze website ook een brochure lezen voor meer informatie over het veranderen van je achternaam.
Hoe lang duurt de procedure in totaal?
In de meeste gevallen beslist Justis binnen 20 weken (ongeveer 4.5 maand) na het indienen van je aanvraag. De totale procedure – van het indienen van het aanvraagformulier bij Justis tot en met het Koninklijk Besluit – duurt in principe ongeveer 9 maanden. Soms duurt het langer. Bijvoorbeeld wanneer je niet de vereiste documenten hebt meestuurt. Of wanneer je niet aangeeft waarom je om naamswijziging vraagt. De procedure duurt ook langer wanneer je bezwaar maakt.
Nieuwe achternaam op je geboorteakte, in de BRP en op andere documenten
Als je achternaam wordt veranderd, dan informeert Justis de burgerlijke stand. De ambtenaar van de burgerlijke stand voert de naamswijziging door in je geboorteakte.
Hierna wordt de wijziging van de achternaam verwerkt in de Basisregistratie Personen (BRP). Dit doet de gemeente waar je woont.
Overheidsinstanties die zijn aangesloten bij de BRP zien automatisch jouw nieuwe achternaam. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Belastingdienst.
Aan alle andere instanties en organisaties zul je zelf moeten doorgeven dat je achternaam is veranderd. Bij jouw woongemeente kun je navragen welke instanties en organisaties dit zijn.
Denk er verder aan om je paspoort of ID-kaart en, als je die hebt, je rijbewijs te vervangen. Op het moment dat je een andere achternaam hebt gekregen, zijn de namelijk niet meer geldig!
Je kunt je achternaam meestal ook laten aanpassen op diploma’s, certificaten en cijferlijsten. Dit doe je via de diplomahulp van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Kijk hiervoor op de volgende pagina: Vervangend diploma bij naamswijziging of geslachtsverandering – DUO.
Denk ook aan nieuwe bankpassen en klantenpassen. Verder kun je je nieuwe achternaam doorgeven aan je verzekeringen, telefoonabonnement en waar je verder nog lid van bent. Ten slotte kun je online accounts aanpassen en nieuwe e-mailadressen regelen.
Hoeveel kost het veranderen van je achternaam?
In 2025 kost het € 835,– om je achternaam of achternamen te laten veranderen door Justis. Je moet dit bedrag voor de behandeling van je aanvraag altijd betalen. Trek je je in of mag je huidige achternaam niet worden gewijzigd, dan krijg je geen geld terug. Je moet het bedrag in één keer betalen. Je kunt het bedrag dus niet in termijnen betalen.
Ook moet je het afschrift van je geboorteakte betalen. Dit kost €17,10 exclusief portokosten.
Verder moet je de kosten betalen voor een nieuw paspoort of een nieuw identiteitsbewijs. Ook moet je de kosten betalen voor een nieuw rijbewijs.
Als je een nieuw diploma of certificaat en/of een nieuwe cijferlijst wilt hebben met je nieuwe achternaam erop, dan moet je per document € 72,– betalen aan DUO.
Bij een C1-procedure komen de kosten voor de psycholoog of psychiater er nog bij. Het hangt af van de psycholoog of psychiater hoeveel je moet betalen. Meestal ben je tussen de € 100,– en € 300,– kwijt.
Ga je in beroep bij de rechtbank of in hoger beroep bij de Raad van State, dan moet je ook de kosten voor een advocaat betalen. Bij een advocaat kun je navragen hoeveel het ongeveer gaat kosten, bijvoorbeeld door even te bellen hierover. Kun je de kosten van een advocaat niet (helemaal) betalen? Dan kun je soms gesubsidieerde rechtsbijstand (een pro deo advocaat) krijgen.
Wijziging van de achternaam van je kind(eren)
Heb je een of meerdere kinderen, heb je gezag over jouw kinderen en hebben zij jouw achternaam? Dan krijgen zij automatisch jouw nieuwe achternaam. Heb je geen gezag, dan krijgen jouw kinderen niet jouw nieuwe achternaam.
Als je ook je adoptie wilt herroepen
Stel dat je je adoptie wilt herroepen (terugdraaien): daarvoor moet je naar de rechter en heb je een advocaat nodig. In de procedure bij de rechter kun je ook vragen om je achternaam te veranderen.
Wat kan INEA voor je betekenen?
Het veranderen van je achternaam is een belangrijke keuze. Medewerkers van het loket luisteren naar jouw verhaal en denken met je mee. Ze kunnen je uitleg geven over de stappen die je moet nemen om je achternaam te veranderen. Ze kunnen je ook uitleggen hoe je het aanvraagformulier invult. Verder kunnen ze je helpen om een psycholoog of psychiater te vinden die de verklaring psychische hinder voor je kan maken. Zo weet je precies wat je kunt verwachten.
Je hebt geen advocaat nodig voor het wijzigen van je achternaam. Wil je toch dat een advocaat je helpt, bijvoorbeeld bij het invullen van het aanvraagformulier, dan kan dat. Een advocaat kost wel geld. Maar soms hoef je een advocaat niet (volledig) te betalen. INEA kan je helpen bij het vinden van een advocaat.
Heb je vragen over de juridische kant van adoptie, wil je je achternaam veranderen of zoek je andere informatie? Neem dan contact met ons op.
Op onze website vind je ook artikelen over andere belangrijke onderwerpen. Er is bijvoorbeeld informatie over hoe je je voornaam kunt veranderen. Dit is een andere procedure dan het veranderen van je achternaam. Verder kun je lezen hoe je je geboortedatum of geboorteplaats kunt aanpassen op je geboorteakte of hoe je de namen van je biologische oudersIn het Nederlands gebruiken we veel verschillende woorden voor ouders na afstand en adoptie. Iedereen gebruikt eigen woorden voor deze relaties en geeft een eigen betekenis aan deze woorden. Dat betekent dat twee personen hetzelfde woord op een andere manier kunnen interpreteren en gebruiken. Ook kunnen verschillende woorden, verschillende emoties oproepen. Dat betekent dat hetzelfde woord voor twee mensen anders kan voelen. Via een vragenlijst onderzocht INEA welke woorden we als expertisecentrum interlandelijke adoptie in wording het beste kunnen gebruiken. De uitkomst hiervan helpt ons om bepaalde woorden te kiezen. We zijn ons ervan bewust dat elk woord dat we uiteindelijk kiezen voor iedereen persoonlijk voordelen en nadelen kan hebben. We volgen als INEA de huidige maatschappelijke en wetenschappelijke discussie rondom het gebruik van taal met veel aandacht en blijven ons taalgebruik, in samenspraak met de Redactieraad en de Adviesraad, evalueren en waar nodig aanpassen. kunt wijzigen of toevoegen op je geboorteakte. En heb je helemaal geen geboorteakte? Ook daarover hebben we een artikel dat uitlegt wat je dan kunt doen.
Juridische leeswijzer bij het artikel herstel (wijziging) van je achternaam
Deze juridische leeswijzer hoort bij het artikel over het herstellen (wijzigen) van je achternaam. In deze juridische leeswijzer kun je de belangrijkste wettelijke bepalingen vinden die het wijzigen van je achternaam regelen. De belangrijkste onderdelen van deze bepalingen worden weergegeven zoals zij op dit moment (juni 2025) luiden. Ook worden deze onderdelen kort toegelicht. Wanneer er onderdelen van een wettelijke bepaling zijn weggelaten, wordt dit aangegeven door middel van (…). Heb je na het lezen van deze leeswijzer nog vragen, neem dan contact met ons op via: info@inea.nl.
Het wijzigen van je achternaam is in Nederland geregeld in de volgende wet- en regelgeving:
- Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW);
- Besluit geslachtsnaamwijziging (Bg); en
- Regelen betreffende verzoeken tot naamswijziging en tot naamsvaststelling (Rnn).
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
Artikel 1:7 BW
Artikel 7 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek gaat over het wijzigen van je achternaam. Dit artikel luidt als volgt (in zijn geheel):
- De geslachtsnaam van een persoon kan op zijn verzoek, of op verzoek van zijn wettelijke vertegenwoordiger, door de Koning worden gewijzigd.
- Hij wiens geslachtsnaam of voornamen niet bekend zijn, kan de Koning verzoeken voor hem een geslachtsnaam of voornamen vast te stellen.
- Een wijziging of vaststelling van de geslachtsnaam door de Koning heeft geen invloed op de geslachtsnaam van de kinderen van de betrokken persoon die voor de datum van het besluit meerderjarig zijn geworden of die niet onder zijn gezag staan.
- Een wijziging of vaststelling van de geslachtsnaam door de Koning blijft in stand niettegenstaande een latere erkenning of een gerechtelijke vaststelling van het ouderschap.
- Bij algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld betreffende de gronden waarop de geslachtsnaamswijziging kan worden verleend, de wijze van indiening en behandeling van verzoeken als in het eerste en het tweede lid bedoeld en betreffende het voor wijziging van de geslachtsnaam verschuldigde recht.
- Indien Onze Minister van Justitie voornemens is een voordracht te doen voor een koninklijk besluit strekkende tot inwilliging van een verzoek als bedoeld in het eerste of tweede lid, deelt hij dit voornemen schriftelijk mee aan de verzoeker en degene wiens geslachtsnaam is verzocht, alsmede, indien het verzoek op de geslachtsnaam van een minderjarige betrekking heeft, zijn ouders en degene aan wie de minderjarige de geslachtsnaam, waarvan wijziging is verzocht, rechtstreeks ontleent. De schriftelijke mededeling van het voornemen geldt als een beschikking.
- Onze Minister van Justitie doet de schriftelijke mededeling van het voornemen binnen twintig weken.
Toelichting
Artikel 1:7 BW maakt duidelijk dat iedereen kan vragen om zijn of haar achternaam te veranderen en dat de beslissing op een dergelijk verzoek wordt genomen door de Koning (lid 1).
In het artikel over het herstellen (wijzigen) van je achternaam hebben we uitgelegd dat het verzoek moet worden ingediend bij Justis. Justis kijkt vervolgens of het verzoek kan worden toegewezen of niet. Als het verzoek kan worden toegewezen volgens Justis, wordt de achternaamswijziging doorgevoerd bij Koninklijk Besluit (lid 6).
Als je meerderjarig bent, dien je het verzoek zelf in. Ben je minderjarig, dan moet jouw wettelijke vertegenwoordiger – meestal je (adoptie)ouders – het verzoek indienen (lid 1).
Als jouw eigen achternaam wordt gewijzigd, wijzigt de achternaam van jouw kinderen niet wanneer zij meerderjarig zijn of wanneer zij wel minderjarig zijn, maar jij niet het ouderlijk gezag over hen hebt (lid 3). Zijn jouw kinderen minderjarig, dragen zij jouw achternaam en heb jij wel het ouderlijk gezag over hen? Dan krijgen zij wel automatisch jouw nieuwe achternaam.
Artikel 1:7 BW maakt verder duidelijk dat er nadere regels zijn die bepalen wanneer een verzoek om het wijzigen van je achternaam kan worden goedgekeurd, hoe zo’n verzoek moet worden ingediend en behandeld en hoeveel je moet betalen voor je aanvraag (lid 5). Deze nadere regels zijn het eerdergenoemde Besluit geslachtsnaamwijziging (Bg) en de eerdergenoemde Regelen betreffende verzoeken tot naamswijziging en tot naamsvaststelling (Rnn). De belangrijkste bepalingen uit deze twee regelingen worden verderop in deze juridische leeswijzer weergegeven en kort toegelicht.
Ten slotte maakt artikel 1:7 BW duidelijk dat Justis binnen 20 weken (ongeveer 4.5 maand) moet laten weten of je achternaam kan worden gewijzigd of niet. Als je achternaam kan worden gewijzigd volgens Justis, dan volgt later het Koninklijke Besluit.
Besluit geslachtsnaamwijziging
In het Besluit geslachtsnaamwijziging wordt het zojuist besproken artikel 1:7 BW verder uitgewerkt. Hieronder worden de belangrijkste (onderdelen van de) bepalingen uit dit besluit weergegeven zoals zij op dit moment (juni 2025) luiden. Ook worden deze bepalingen kort toegelicht.
Artikel 1 Bg
1. De geslachtsnaam van een persoon wordt op zijn verzoek of op verzoek van zijn wettelijke vertegenwoordiger gewijzigd, indien
a. de naam op zichzelf of in verband met het beroep, de maatschappelijke positie of een persoonlijke hoedanigheid van de betrokkene kennelijk onwelvoeglijk of bespottelijk is;
b. de naam zo veelvuldig voorkomt dat zij onvoldoende onderscheidend vermogen heeft;
c.de naam niet-Nederlands is en toebehoort aan personen die door naturalisatie of door het doen van een kennisgeving de Nederlandse nationaliteit hebben verkregen, of aan hun afstammelingen in rechte lijn; ten tijde van de naturalisatie of de kennisgeving dient de in artikel 12, tweede lid, van de Rijkswet op het Nederlanderschap genoemde grond tot wijziging te hebben bestaan;
d. de verzoeker aantoont dat de naam in de akten van de burgerlijke stand sinds de invoering daarvan (1810-1838) onjuist is gespeld en in de volgens de verzoeker juiste spelling sindsdien is gevoerd;
e. de naam Nederlands is en verzoeker aantoont dat hij dan wel een van zijn bloedverwanten in de opgaande lijn voordien een daarmee overeenstemmende Friese naam had en het verzoek gericht is op de verkrijging van de desbetreffende Friese naam in de huidige Friese spelling of
f. de Friese naam is weergegeven in de Nederlandse spelling en het verzoek gericht is op de verkrijging van de desbetreffende Friese naam in de huidige Friese spelling.
2. De wijziging op grond van het eerste lid, onder a, b of c, geschiedt bij voorkeur door omzetting van enkele letters of door toevoeging van een voor- of achtervoegsel; is dat niet mogelijk, dan geschiedt wijziging door het kiezen van een andere geslachtsnaam. De andere geslachtsnaam is die van een ouder of een geslachtsnaam die nog niet in Nederland voorkomt en die Nederlands klinkt.
3. Een verzoek op grond van het eerste lid, onder e of f, wordt afgewezen:
a. indien de verzoeker de Nederlandse naam, dan wel de Friese naam in de Nederlandse spelling, op zijn verzoek heeft verkregen dan wel met de verkrijging ervan heeft ingestemd;
b. indien het verzoek een minderjarige van twaalf jaren of ouder betreft en deze weigert in te stemmen met de verzochte naamswijziging.
Toelichting
Artikel 1 Bg noemt verschillende situaties waarin je je achternaam kunt laten wijzigen. Deze situaties zijn in principe niet relevant voor mensen met een adoptieachtergrond die hun oorspronkelijke achternaam terug zouden willen hebben of een achternaam die aansluit bij hun afkomst. Daarvoor zijn andere bepalingen uit het Besluit geslachtsnaamwijziging relevant, namelijk de artikelen die hieronder worden besproken.
In het verderop te bespreken artikel 7a Bg wordt verwezen naar lid 2 van artikel 1 Bg (blauwe tekst). In de toelichting op artikel 7a Bg wordt duidelijk te gemaakt wat deze verwijzing naar lid 2 betekent.
Artikel 3 Bg
1. Op eensluidend verzoek van de wettelijke vertegenwoordiger en van degene wiens geslachtsnaam ten behoeve van de minderjarige wordt verzocht, of, indien de naam van een overleden ouder wordt verzocht, op verzoek van de wettelijke vertegenwoordiger, wordt de geslachtsnaam van een minderjarige van twaalf jaren of ouder gewijzigd: (…)
2. Indien de minderjarige is geadopteerd, is, onverminderd het eerste lid, ook wijziging mogelijk in de oorspronkelijke geslachtsnaam of een combinatie daarvan met de geslachtsnaam van de ouder, levensgezel dan wel pleegouder.
(…)
5. Het verzoek wordt afgewezen, indien:
a. de minderjarige al een op grond van dit artikel gewijzigde geslachtsnaam heeft;
b. de minderjarige van twaalf jaren of ouder niet instemt met de verzochte geslachtsnaamswijziging;
c. een ouder weigert in te stemmen met de verzochte geslachtsnaamswijziging van de minderjarige van twaalf jaren of ouder, tenzij deze minderjarige bij zijn instemming blijft; of
d. een ouder weigert in te stemmen met de verzochte geslachtsnaamswijziging van de minderjarige jonger dan twaalf jaren, tenzij:
1° de ouder aan wie de minderjarige de geslachtsnaam waarvan wijziging wordt verzocht, ontleent of mede ontleent, onherroepelijk is veroordeeld wegens het plegen tegen de minderjarige van een van de misdrijven, omschreven in de titels XIII tot en met XV en XVIII tot en met XX van het tweede boek van het Wetboek van Strafrecht dan wel de titels XIII tot en met XV en XVIII tot en met XX van het tweede boek van het Wetboek van Strafrecht BES, waarbij onder misdrijf mede wordt begrepen medeplichtigheid aan en poging tot misdrijf; of
2° verzoekers aantonen dat de ouder aan wie de minderjarige de geslachtsnaam waarvan wijziging wordt verzocht, ontleent of mede ontleent, en het kind niet meer dan gedurende een vierde deel van de periode voorafgaande aan de termijn van verzorging en opvoeding, bedoeld in het derde lid, in gezinsverband hebben samengeleefd.
Toelichting
Artikel 3 Bg ziet op het wijzigen van de achternaam van een minderjarige. Voor minderjarigen met een adoptieachtergrond zijn vooral lid 2 en lid 5 belangrijk.
Uit lid 2 volgt dat de wettelijke vertegenwoordiger van het kind – meestal de adoptieouder(s); dit zijn de juridische ouders – kan vragen om de achternaam van het kind te wijzigen in zijn of haar oorspronkelijke achternaam of een combinatie van de oorspronkelijke achternaam met de achternaam van de (adoptie)ouder, de partner van de (adoptie)ouder of een pleegouder.
Het verzoek om achternaamswijziging wordt afgewezen wanneer het kind 12 jaar of ouder is en het niet eens is met het veranderen van zijn of haar achternaam (lid 5 sub b).
Verder wordt het verzoek afgewezen wanneer het kind 12 jaar of ouder is en een (adoptie)ouder het niet eens is met het veranderen van de achternaam van het kind, tenzij het kind blijft instemmen met het veranderen van zijn of haar achternaam (lid 5 sub c). In het laatste geval, waarin het kind dus blijft bij zijn of haar wens om zijn of haar achternaam te veranderen, wordt de achternaam van het kind wel gewijzigd als wordt voldaan aan alle daarvoor geldende voorwaarden.
Ook wordt het verzoek afgewezen wanneer het kind jonger is dan 12 en een (adoptie)ouder het niet eens is met het veranderen van de achternaam van het kind, tenzij de (adoptie)ouder is veroordeeld voor een bepaald misdrijf of maar een klein deel (niet meer dan een vierde) van de periode van de verzorging en opvoeding van het kind daadwerkelijk met het kind heeft samengewoond (lid 5 sub d). In deze laatste gevallen wordt de achternaam van het kind wel gewijzigd als wordt voldaan aan alle daarvoor geldende voorwaarden.
Artikel 5 Bg
1. Op verzoek van een meerderjarige wordt zijn geslachtsnaam gewijzigd:
a. in de geslachtsnaam van een ouder dan wel van de echtgenoot of geregistreerde partner van een ouder die op grond van artikel 253sa, eerste lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek van rechtswege het gezamenlijk gezag over hem heeft uitgeoefend, of in een combinatie van die geslachtsnaam met de geslachtsnaam die hij heeft in een vrij te bepalen volgorde, indien hij op de voet van artikel 5, tweede, derde, vierde, vijfde of zesde lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, artikel 25 van Boek 10 van het Burgerlijk Wetboek of op de voet van artikel IIIA of IIIB van de Wet introductie gecombineerde geslachtsnaam zijn geslachtsnaam heeft gekregen, met dien verstande dat indien de meerderjarige is geadopteerd, ook wijziging mogelijk is in zijn oorspronkelijke geslachtsnaam of een combinatie daarvan met de geslachtsnaam van de ouder, dan wel van de echtgenoot of geregistreerde partner van een ouder die op grond van artikel 253sa, eerste lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek van rechtswege het gezamenlijk gezag over hem heeft uitgeoefend;
(…)
2. Het verzoek, bedoeld in het eerste lid, onder a en b, wordt slechts ingewilligd indien het is ingediend binnen drie jaren nadat de meerderjarigheid is bereikt.
(…)
Toelichting
Op grond van artikel 5 Bg kan een meerderjarige die is geadopteerd vragen om wijziging van zijn of haar achternaam in zijn of haar oorspronkelijke achternaam of een combinatie van zijn of haar oorspronkelijke achternaam met de achternaam van een ouder of de echtgenoot of geregistreerde partner van een ouder die samen met die ouder gezag over hem of haar heeft gehad (lid 1 sub a; blauwe tekst).
Lid 2 bepaalt dat zo’n verzoek alleen kan worden toegewezen wanneer het is ingediend binnen 3 jaar nadat je meerderjarig (18) bent geworden.
Na deze termijn van 3 jaar – dus als je 21 jaar of ouder bent – kun je geen beroep meer doen op deze bepaling als geadopteerde.
Maar er is wel een andere bepaling waarop je dan een beroep kunt doen, wanneer je dus 21 jaar of ouder bent, namelijk artikel 7 Bg. Deze bepaling wordt hieronder besproken.
Artikel 7 Bg
Een verzoek tot geslachtsnaamswijziging dat niet op een van de voorgaande artikelen kan worden gebaseerd, kan worden ingewilligd, indien de verzoeker aantoont dat het achterwege blijven van de geslachtsnaamswijziging de lichamelijke of geestelijke gezondheid van de betrokkene in ernstige mate zou schaden.
Toelichting
Artikel 7 Bg ziet op gevallen waarin je geen beroep kunt doen op alle voorgaande artikelen om je achternaam te wijzigen, bijvoorbeeld wanneer je bent geadopteerd en je je oorspronkelijke achternaam terug wilt hebben, maar je 21 jaar of ouder bent en daardoor niet voldoet aan artikel 5 Bg. Je kunt dan alsnog vragen om achternaamswijziging en verzoek wordt toegewezen, wanneer je aantoont dat als je achternaam niet wordt gewijzigd, dit heel nadelig is voor je lichamelijke en/of geestelijke gezondheid.
Zowel de C1-procedure (psychische hinder) bij Justis die is beschreven in het artikel over het herstellen (wijzigen) van je achternaam als de C3-procedure (adoptie) bij Justis valt onder artikel 7 Bg.
Bij de C3-procedure (adoptie), waarbij je je oorspronkelijke achternaam terug wilt hebben en je voldoende bewijs hebt, wordt door Justis aangenomen dat je heel veel last hebt van het niet hebben van deze achternaam. Daarom is er geen verklaring van een psycholoog of psychiater nodig. Bewijs van je adoptie en geboortenaam – door middel van je adoptieakte – is genoeg.
Bij de C1-procedure (psychische hinder) is er wel een verklaring van een psycholoog of psychiater nodig. In het artikel over het herstellen (wijzigen) van je achternaam is al uitgelegd dat je deze procedure kunt volgen wanneer je de C3-procedure (adoptie) niet kunt volgen, omdat je niet kunt bewijzen welke achternaam je voor je adoptie had of wanneer je een andere naam wilt hebben.
Artikel 7a Bg
Voor de toepassing van de artikelen 6 en 7 wordt de geslachtsnaam gewijzigd op de in artikel 1, tweede lid, bepaalde wijze of in een andere naam, mits door overlegging van een verklaring van een deskundige aannemelijk wordt gemaakt dat het niet krijgen van de gewenste naam de lichamelijke of geestelijke gezondheid van de verzoeker ernstig zal schaden.
Toelichting
In artikel 7a Bg staat onder meer dat als het hiervoor besproken artikel 7 Bg van toepassing is, artikel 1 lid 2 Bg ook van toepassing is.
In artikel 1 lid 2 BW staat als gezegd het volgende:
De wijziging op grond van het eerste lid, onder a, b of c, geschiedt bij voorkeur door omzetting van enkele letters of door toevoeging van een voor- of achtervoegsel; is dat niet mogelijk, dan geschiedt wijziging door het kiezen van een andere geslachtsnaam. De andere geslachtsnaam is die van een ouder of een geslachtsnaam die nog niet in Nederland voorkomt en die Nederlands klinkt.
Deze regel is alleen belangrijk wanneer je de C1-procedure (psychische hinder) volgt, aangezien in de C3-procedure (adoptie) al vaststaat welke achternaam je wilt hebben, namelijk je oorspronkelijke achternaam.
Volg je de C1-procedure (psychische hinder), dan bepaalt artikel 1 lid 2 Bg in eerste instantie dat de achternaam die je wilt hebben, moet lijken op de achternaam die je al hebt, door een paar letters te veranderen of iets voor of achter je huidige achternaam te zetten (zoals ‘de’ of ‘van’).
Maar: je mag op grond van artikel 1 lid 2 Bg ook kiezen voor een andere achternaam. Dit is de achternaam van een (adoptie)ouder – maar deze achternaam heeft een geadopteerde juist meestal al en meestal wil een geadopteerde juist een andere achternaam – of een achternaam die nog niet in Nederland voorkomt en die Nederlands klinkt. Deze laatste twee voorwaarden zijn besproken in het artikel over het herstellen (wijzigen) van je achternaam. Hierin is bijvoorbeeld duidelijk gemaakt dat de eis dat je wensnaam Nederlands moet klinken, betekent dat je wensnaam uitspreekbaar moet zijn in het Nederlands.
Regelen betreffende verzoeken tot naamswijziging en tot naamsvaststelling
In de Regelen betreffende verzoeken tot naamswijziging en tot naamsvaststelling worden de hiervoor besproken wettelijke regels nog verder uitgewerkt. Hieronder worden de belangrijkste bepalingen uit deze regeling weergegeven zoals zij op dit moment (juni 2025) luiden. Ook worden deze bepalingen kort toegelicht.
Artikel 1 Rnn
1. Een verzoek tot wijziging van de geslachtsnaam of tot vaststelling van de geslachtsnaam of voornamen van een persoon wordt door hem of zijn wettelijke vertegenwoordiger gedaan bij een tot Ons gericht verzoekschrift.
2. Het verzoekschrift kan worden ingediend bij Onze Minister van Justitie.
Toelichting
Artikel 1 Rnn maakt duidelijk dat een verzoek tot achternaamswijziging kan worden ingediend bij Justis, dat onderdeel is van het Ministerie van Justitie.
Als je meerderjarig bent, dien je het verzoek zelf in. Ben je minderjarig, dan moet jouw wettelijke vertegenwoordiger – meestal je (adoptie)ouders – het verzoek indienen.
Artikel 2 Rnn
Onze voornoemde Minister is belast met de voorbereidende behandeling van het verzoek en stelt ter zake een onderzoek in. Hij is bevoegd overlegging van de voor het onderzoek benodigde bescheiden te vorderen.
Toelichting
Artikel 2 Rnn maakt duidelijk dat Justis verzoeken tot het wijzigen van je achternaam moet behandelen en onderzoeken.
Ook moet Justis vragen om de documenten die nodig zijn voor het onderzoek.
Artikel 3 Rnn
1. Het in artikel 7, vijfde lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek bedoelde recht bedraagt € 835, –. Het bedrag is eenmaal is verschuldigd indien het verzoek tot wijziging van de geslachtsnaam betrekking heeft op een meerderjarige en:
a. zijn kind of twee minderjarige kinderen over wie hij het gezag uitoefent, of
b. zijn kind of twee minderjarige kinderen die tot hetzelfde gezin behoren.
Het bedrag is tweemaal verschuldigd indien het verzoek tot wijziging van de geslachtsnaam betrekking heeft op een meerderjarige en:
a. zijn drie of meer minderjarige kinderen over wie hij het gezag uitoefent, of
b. zijn drie of meer minderjarige kinderen die tot hetzelfde gezin behoren.
2. Het verschuldigde bedrag moet worden gestort op de betaalrekening van het Ministerie van Justitie.
Toelichting
In artikel 3 Rnn zijn de kosten van € 835, – vastgelegd. Dit bedrag moet worden overgemaakt op de bankrekening van het Ministerie van Justitie.
Artikel 5 Rnn
Onze Minister is gemachtigd een verzoek af te wijzen indien hij meent dat het niet voor inwilliging in aanmerking komt.
Toelichting
Artikel 5 Rnn maakt duidelijk dat Justis een verzoek tot het veranderen van je achternaam kan afwijzen wanneer niet aan alle voorwaarden wordt voldaan.
INEA schrijft haar artikelen zelf, tenzij anders vermeld. Dit artikel is gebaseerd op artikel 7 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, het Besluit geslachtsnaamwijziging, de Regelen betreffende verzoeken tot naamswijziging en tot naamsvaststelling en de informatie die wordt gegeven op www.justis.nl/producten/naamswijziging. Ben je onjuiste informatie tegengekomen of is het artikel onvolledig? Laat het ons weten door te mailen naar pr@inea.nl.
